Наскоро

ДРАГАН ВЕЛИКИЌ
Говор за доделување на наградата „ПРОЗАРТ“

На самиот почеток, дозволете ми да му се заблагодарам на претседателот на жирито на Интернационалниот литературен фестивал „ПРО-ЗА Балкан“, Ермис Лафазановски, на уметничкиот директор Александар Прокопиев и на директорот на фестивалот Дејан Трајкоски за наградата „Прозарт“.

Значењето на една награда го прават нејзините лауреати. А „Прозарт“, во текот на своето 14-годишно постоење, награди писатели кои создадоа автентични книжевни светови. Убаво е да се биде во тоа друштво.

Моето прво патување во животот ме одведе токму во Македонија, во Охрид. Имав 20 месеци. Две децении подоцна, во пролетта 1974 година, повторно дојдов во Македонија како клавијатурист во придружниот оркестар на Здравко Чолиќ и ја обиколив надолж и попреку: од Куманово и Тетово до Струга и Охрид, од Делчево и Струмица до Штип и Пробиштип, од Прилеп и Гостивар до Кавадарци и Велес, од Струмица и Гевгелија до Скопје и Свети Николе.

Каква бројалка!

Пола век подоцна, на веста дека ми е доделена наградата „Прозарт“, во сеќавањето ми искрснуваат слики од далечната македонска турнеја. Толку многу градови и места се запишаа во тие еден месец патешествие. Тоа е време кога се прекршував меѓу музиката и книжевноста. На крајот тастатурата преовладеа над клавијатурата. Станав писател. Се нижеа романи и преводи. Книжевноста создава пространства. Колку светови постојат во нас благодарение на книгите што сме ги прочитале. Благодарение на преведувачите пловиме низ пространствата на светската книжевност.

Ова е моментот да им се заблагодарам и на преведувачите кои ги пренесоа моите романи на македонски јазик. Ја имав таа среќа да ме преведуваат Димитар Башевски, Јелена Лужина и Ристо Лазаров.

Вистинскиот пејзаж во кој се подготвува судбината на секој поединец не зависи само од него. Не го избираме ниту јазикот, ниту нацијата во која се раѓаме. Не го избираме ниту времето, ниту просторот во кој ќе го поминеме земскиот живот. Но го избираме својот пат, го избираме начинот на кој ќе поминеме под ѕвездите.

Тој вистински пејзаж им бега на внатрешните објективи кои би сакале за момент да го уловат единствениот кадар во кој е запишан целокупниот инвентар на животот, секој лик уловен во одот, шумот на лисјата во крошните на некој безимен булевар во предвечерјето, мирисот на застојаната вода, интонациите на баналните реченици изговорени од гласови на непознати луѓе, цел еден универзум што трепери во темелите на градбата изградена со свесни намери и одлуки, но и со тајни насетувања и магма од претчувства.

Многу нешта во својот живот би ги знаеле подобро доколку би можеле да ги дешифрираме знаците кои во својата ограниченост ги нарекуваме судбина. Она што можеме да го разбереме е занемарливо во однос на она што тече покрај нас. Но, со тоа нашата одговорност не е помала. Во вечното повторување на истото, секој човек има свое земско време, и не само време, туку и можност да остави некаков траг, да не ѝ се препушта на стихијата, да се менува и да биде подобар.

Нема една, непоместлива, кохерентна вистина. Само интерпретации, но не како чисто рационална одредница, туку и како емотивно доживување, кое се менува во зависност од начинот на кој разбираме некои работи.

Писателот всушност го декодира светот околу себе, создава некоја своја верзија на реалноста која – доколку писателот е со дарба и сила – може да биде интересна и за читателите во времињата што допрва доаѓаат.